s.s. “Nieuw Amsterdam”, 1946, renovatie en verbouwing.

Foto boven: Eindelijk weer thuis, de aankomst van s.s. “Nieuw Amsterdam” in Rotterdam op 10 april 1946.

Dit schip werd in 1938 door de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij voor de Holland Amerika Lijn te Rotterdam als bouwnummer 200 gebouwd, zie ook pagina RDM-200.html van deze website. 

Omschrijving:
Op 29 december 1939 werd het schip wegens oorlogsgevaar in New York opgelegd. Werd in september 1940 door de Nederlandse regering ter beschikking gesteld van de Ministry of War Transport en in beheer gegeven bij de Cunard White Star Line en vertrok naar Halifax om te worden bewapenend. Arriveerde op 8 november 1940 in Singapore om te worden verbouwd tot troepentransportschip voor 8000 soldaten. Op 22 december 1940 opgeleverd voor de eerste reis als troepenschip. Op 10 oktober 1945 beheer terug bij de HAL en 6 april 1946 teruggegeven aan de rederij. 
Op 10 april 1946 keerde de “Nieuw Amsterdam” voor het eerst na de Tweede Wereldoorlog in Rotterdam terug. Voor een ieder die dit toen heeft meegemaakt was dat een onvergetelijke ervaring. Onder een sombere lucht voer het grijs geschilderde schip de Nieuwe Maas op, roestig, gebutst, maar ongebroken. De schoorstenen waren wel alweer in de maatschappij-kleuren geschilderd. 
Ze arriveerde op 26 april 1946 weer bij de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij. Na een uitgebreide renovatie en verbouwing bij de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (de kosten voor de Britse belastingbetaler waren meer dan de oorspronkelijke bouwprijs!) maakte de “Nieuw Amsterdam” op woensdag 29 oktober 1947 haar eerste na-oorlogse reis naar New York. 

Citaten:
– “Rotterdamsche Droogdok Maatschappij” door Evert van der Schee, blz. 57: 
… … In maart ’46 werd begonnen met de restauratie van de “Nieuw Amsterdam”. Het schitterende vlaggenschip van de H.A.L. had tijdens de oorlog dienst gedaan als troepenschip. De lezer zal zich nog wel herinneren met hoeveel moeite het kapitaal voor de nieuwbouw bijeen was geschraapt. Interessant om dan te weten dat de herstelkosten enige miljoenen hoger lagen dan de nieuwbouw. … …
– “Rotterdamsche Droogdok Maatschappij” door Evert van der Schee, blz. 101: 
… … De “Nieuw Amsterdam” was in 1946 weer voor de transatlantische vaart ingericht, echter met een indeling gebaseerd op een eerste, tweede en derde klasse. … …
– Kombuispraat, 25-02-2114, Cor Boer: 
… … In het boek “De Groote Drie” (“Nieuw Amsterdam”, “Oranje” en “Willem Ruys”) staat beschreven dat er in Halifax geschut geplaatst is op de “Nieuw Amsterdam”, alwaar het schip rond september 1940 ook oorlogsklaar gemaakt werd. Hierin wordt beschreven dat alleen al op het B-dek 18 stuks geschut geplaatst zijn van wisselend kaliber. In dit boek staat dus een heel stuk beschreven over de oorlog, verbouwingen, enz. 
Over na de oorlog staat beschreven dat de “Nieuw Amsterdam” naar de RDM werf gesleept werd, maar eerst in de Merwede haven ontgast werd. Daarna volgt een beschrijving over het herstel. Het Boek “De Groote Drie” van Drs. C. de Haas is uitgegeven door De Boer Maritiem. Ik heb hier de derde druk uit 1988. … …

– Kombuispraat, 26-02-2114, Harry G. Hogeboom: 
… … s.s. “Nieuw Amsterdam”, Summiere samenvatting betreffende oorlogsbewapening. 
Bron: “De Grote Drie” door Drs. C. de Haas, 1976. 
Installatie. 
1) Blz. 51. Lokatie: Halifax, Canada. Datum: zaterdag 14 september. 
Lower Promenade dek achter. 10 cm kanon. Oud en ex WW-1. Bediening door Kanonnier Koninklijke Marine. 
Voor vertrek ook nog 2 stuks machine geweren voor luchtafweer. Lokatie niet vermeld. 
Opbouw “buff” geschilderd. Stuurhuis, kaartenkamer en kompasruimte bekleed met beton aan de buitenkant. 
Vrijdag 11 oktober 1940 gereed voor oorlogsdienst in Halifax. 
2) Blz. 54. Lokatie: Singapore. Datum: 8 november 1940 aankomst. 24 December 1940 vertrek. 
In dok voor o.a. aanbrengen van paravaan kabels bevestiging punten. Totaal voor 4 stuks (= 2 sets). Oude “Halifax kanon” wordt vervangen door moderner 15 cm stuk geschut. Achterschip werd voorzien van een “High Angle” 3 duims stuk geschut. Twee Lewis guns en vier machine geweren + munitie voltooiden op dat moment de bewapening. 
3) Blz. 65. Lokatie: Durban, Zuid-Afrika. Datum: 28 maart – 6 april 1942. 
Radarinstallatie. Voorbereidingen voor Asdic. (Asdic nooit aangebracht!) Tenslotte onderging de bewapening van het schip een verdere uitbreiding door plaatsing van enkele stukken geschut van verschillend kaliber, waaronder 2 stuks twaalfponders en 2 kanons van 7,5 cm. 
4) Blz. 67-68. Lokatie: San Francisco, USA. Datum: aankomst 22 maart 1943, vertrek onbekend. Tekst spreekt over maart/april 1943, dokbeurt. 
Bescherming brughuis met betonnen platen: “aanzienlijk uitbreiden van de bewapening”. 
Op B-dek 18 stuks geschut van wisselend kaliber. Vervanging van 4 stuks kanons (eind april 1942 in Durban geplaatst). Het in Singapore geplaatste 15 cm kanon (december 1940) werd vervangen in december 1943 in San Pedro, California, door een ander stuk geschut. Installatie van munitiekamers op verschillende plaatsen. 
Met een in totaal 27 stukken geschut was de “Nieuw Amsterdam” nu zwaarder bewapend dan menig lichte kruiser. 
Verwijdering bewapening. 
5) Blz. 74. Lokatie: Bayonne, New York, USA, Naval Drydock. Datum: 1-10 augustus 1945. 
Tot de werkzaamheden na de dokbeurt behoorde de verwijdering van de bewapening van het schip, waaraan nu in vredestijd – ook de oorlog met Japan was inmiddels afgelopen – geen behoefte meer bestond. 
Vertrek Bayonne: 24 augustus 1945. 
6) Blz. 78-79. Terugkeer in Rotterdam op woensdag 10 april 1946. 
Aldus Drs. de Haas in zijn boek. Dus was de bewapening reeds in Amerika verwijderd. Betreffende de “versterkingen” en de aangebrachte munitiekamers, deze zullen “ze” best glad hebben gestreken tijdens de uitgebreide, langdurige en kostbare restauratie bij de RDM. Dit gebeurde op kosten van de Britse belastingbetaler, die het schip weer moest opleveren “in dezelfde toestand als bij de aanvang van de huurovereenkomst” op 27 januari 1941. De restauratiekosten bedroegen 2 x de nieuwbouwkosten, inklusief dervingskosten tijdens de restauratieperiode tot 15 augustus 1947. … …

Artikelen:
– De “Nieuw Amsterdam”, personeelsblad “De Wekker”, december 1947, blz. 5-7: PB-1947-12.pdf.

Bronnen:
– Artikelen hierboven. 
– Stadsarchief Rotterdam.
– www.kombuispraat.com (Cor Boer, Allen, Harry G. Hogeboom). 
– Boek “De Groote Drie” van Drs. C. de Haas, uitgegeven door De Boer Maritiem.